Polskie Forum Bezpieczeństwa

Wiedza, Niezależność

21 marca 2017

Bezpilotowe statki powietrzne (BSP) - kryterium złożoności technologii w nowotworzonych strukturach Digital Command

Dynamiczny rozwój technologii informacyjnej spowodował opracowanie wielu nowych narzędzi do rozwiązywania zadań w tak zwanej „przestrzeni operacyjnej”. Wielowymiarowy obszar reagowania został nasycony maszynami o dużej skali interoperacyjności. Złożoność środowisk sieciocentrycznych zarządzanych za pośrednictwem operatorów zewnętrznych, centrów dowodzenia – sztabów i cywilnych ośrodków, spowodował, że w procesie planowania tak złożonej struktury należy odpowiedzieć sobie na kilka pytań. Według mnie owych odpowiedzi należy oczekiwać od strony zamawiającej – użytkownika końcowego, który powinien sprecyzować co jest celem, jakie są zadania, preliminowane nakłady i możliwości rozwijania zaimplementowanej technologii. Prowadzone w tym kierunku badania, które są podstawą śledzenia procesu rozwoju wykonywane są różnymi metodami. Jedną z nich są badania symulacyjne, prowadzone z użyciem modeli  oraz z wykorzystaniem informacji (sygnałów) uzyskanych z rejestratorów.

W sieciach LAN i WAN zawsze panuje pewien „chaos” . Należy przyjąć, że kontrolowany, ale … być może nie zawsze. Podstawowymi problemami w środowisku sieciocentrycznym są, tak zwane, podatności i zagrożenia. Powstają one na skutek wykorzystywania zbyt wielu aplikacji mobilnych (panuje powszechna moda na stosowanie różnych ułatwień), nieświadomego, bądź lekceważącego podejścia menadżerów systemów do jakości zastosowanych zabezpieczeń, błędnej interpretacji przesyłanych i odbieranych danych oraz uleganiu ściśle ukierunkowanym atakom hakerskim.

W technologii  Bezzałogowych Statków Powietrznych (BSP) ważną rolę odgrywa integracja przesyłu i poufności. Ochrona przed modyfikacją sygnału, podsłuchaniem stanowi w kryterium złożoności  duże wyzwanie. Kolejne to transmisja i analiza zebranych danych, dotyczących rozpoznawanego środowiska. Integracja budowanych systemów w naszej polskiej rzeczywistości powinna odbywać się ze szczególną starannością, z uwzględnieniem założeń programowych Ministerstwa Obrony Narodowej. Zgodnie z doktrynami rozwojowymi przyjęto trzyetapowy program obejmujący opracowanie grupy Bezzałogowych Systemów Rozpoznawczych (BSR) i Bezzałogowych Systemów Rozpoznawczo-Uderzeniowych (BSR-U).  BSP wchodzące w skład systemów BSR i BSR-U zostały zgodnie z możliwościami realizacji zadań podzielone na sześć grup. Zadania, ich charakter i konieczność wykonania w mojej ocenie będą stanowić o zdolnościach taktyczno-operacyjnych, być może nawet strategicznych planowanych dla wojsk specjalnych  i wojsk obrony terytorialnej.

Zapewnienie bezpieczeństwa wyżej wymienionych parametrów projektowanych systemów ściśle współzależy od warunków technicznych i właściwej klasyfikacji czyli doboru rozwiązań. Dlatego programy projektowania rozwoju konstrukcji i produkcji systemów BSP, powinny opierać się na optymalnych rozwiązaniach, właściwych regulacjom organizacyjno-prawnym (offset) z koniecznym wkładem rodzimej technologii i produkcji. Aby zapewnić wymóg uniwersalności eksploatacyjnej należy stworzyć odpowiednią bazę naukowo-badawczą i eksperymentalną umożliwiającą prowadzenie badań nad modelami matematycznymi (algorytmy) oraz funkcjonalnych prototypów. Osiągnięcie zamierzonego celu możliwe jest po zdefiniowaniu jego struktury, charakterystyki, parametrów i własności. Modele BSP wybrane dla danych programów wdrożeniowych muszą zapewnić parametry kinetyczne rzeczywistego lotu podczas startu, wznoszenia, zniżania i lądowania. Rezultatem przeprowadzonych właściwych działań i rozwiązań w strukturach Digital Command będzie zapewnienie sposobu komunikacji z użytkownikiem, szybkości wykonania podstawowych funkcji programu oraz bezawaryjności pracy w czasie rzeczywistym. W moim przekonaniu realizacja działań w polskich warunkach zagrożeń projektowanych wyklucza pracę nad pozyskaniem lub potrzebą zakupu „dronów” o największej autonomiczności z uwagi na założenia przyświecając tworzeniu nowych rodzajów wojsk i rozwijanych struktur cywilnych. 

Rozwiązania oferowane przez rodzimych producentów (bogata oferta kompletnych zestawów) w mojej ocenie, powinny zmierzać w kierunku integracji modeli -  bezzałogowych platform, pozwalających użytkownikowi na rozwijanie technologii z uwzględnieniem optymalizacji zastosowań i kosztów. Kluczowym wyzwaniem staje się oprogramowanie, które można przystosować do wielu stacji kontroli. Unifikacja jest najbardziej pożądanym kierunkiem rozwoju technologii, której rozwój może zapewnić uniwersalność różnych typów BSP, od MINI do klasy MALE. Tak więc, próbując znaleźć odpowiedź na pytania zadane na wstępie; jakie są cele i zadania – w mojej ocenie - należy precyzyjnie wyjaśnić strukturę nowo powstających wojsk Obrony Terytorialnej. Przyjmując ogólne zasady doktrynalne już opracowane należałoby uznać, że do ich zadań należy:

  • przygotowanie obrony lokalnej, w oparciu o masowe wykorzystanie rezerw,
  • ochrona i obrona obiektów szczególnego znaczenia,
  • przeciwdziałanie dywersji i działaniom desantowym,
  • prowadzenie działań osłonowych i opóźniających,
  • wsparcie działań w zakresie niesienia pomocy ludności cywilnej, na obszarach klęsk żywiołowych i rejonach katastrof w ruchu lądowym.

Każda struktura organizacyjna tworzona celowo zapewne posiada określone walory dla których się ją buduje. Z założenia jednak należy przyjąć, że może posiadać słabości. Zachowanie proporcji co do dodatniego bilansu kryterium złożoności zapewne pozwoli w niedalekiej przyszłości ocenić zakres powodzenia przyjętych rozwiązań. W procesie analizowania projektu, potrzeb standardowych i bojowych struktur Digital Command – według mnie - BSP muszą móc działać elastycznie. Niezależnie od tego jak dobry jest plan, zawsze należy spodziewać się zdarzeń o dużej dynamice zmian i obszarze występowania. Proste błędy mogą wynikać chociażby ze zmian pogodowych i fluktuacji sygnału, w oparciu o który budowany jest model. W strukturze zarządzania lub dowodzenia systemy BSP powinny wspierać następujące możliwości:

  • wsparcie procesu decyzyjnego (korektę celów, poleceń, rozkazów),
  • zarządzanie misją,
  • wsparcie oceny działań w rejonach podwyższonego ryzyka i klęsk żywiołowych, monitorowanie obszarów objętych pandemią.

W wyniku powyższych rozważań sugerowałbym ekspertom zespołów  projektowych testowych,  wdrożeniowych aby oprócz konfiguracji standardowej danego typu, modelu próbowali rozszerzać oprogramowanie o funkcje dodatkowe. Wyzwania współczesnego pola walki zmuszają do innowacyjnego podejścia rozwiązywanych problemów logistycznych, szczególnie w przypadku MON, który kształtując wysokie morale kadr i pobudzając świadomość patriotyczno – obronną nas wszystkich, powinno dołożyć wszelkich starań, aby rozwój techniczny armii sprostwał pod względem jakości kryterium złożoności Digital Command.

 

*Digital Ccommand – ang. cyfrowe zarządzanie, proces, polecenie. Por. Mały Słownik Informatyczny WNT, Warszawa  1990.

* Dron (ang. drone) – potoczna nazwa Bezpilotowego Statku Powietrznego (ang. Remotely Piloted Aircraf), czyli – według definicji Międzynarodowej Organizację  Lotnictwa Cywilnego, ICAO - bezpilotowego pojazdu powietrznego nie zabierającego na pokład człowieka, pilotowanego zdalnie lub autonomicznie wykonującego zadanie w locie. Por. M. J. Dougeherty, Drony - iIlustrowany przewodnik, Warszawa 2016.